Zespół budowlany Zakładów Mechanicznych „Ursus” zabytkiem

Fot. A. Gorzkowska

Jakub Lewicki – Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków – podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków zespołu budowlanego Zakładów Mechanicznych „Ursus”, powstałego po 1923 roku, położonego w naszej Dzielnicy, przy ul. Traktorzystów. Kompleks zasłużył na wpis z uwagi na zachowane wartości historyczne oraz artystyczne

Zakłady Ursus odegrały znaczącą rolę w historii polskiego przemysłu. Firmę założyło w 1893 roku siedmiu warszawskich inwestorów, wykorzystując w tym celu posag swych córek. Zespół budowlany „Ursus” posiada wartości historyczne oraz artystyczne. Upamiętnia on nieistniejąca fabrykę o wieloletniej historii, która – w okresie dwudziestolecia międzywojennego – zaopatrywała Wojsko Polskie w niezbędny sprzęt bojowy i transportowy, natomiast po wojnie wytwarzała głównie ciągniki rolnicze. Dzielnica Ursus zawdzięcza zakładom zarówno nazwę, jak i swój rozwój. W otoczeniu zakładów powstawały osiedla dla robotników, takie jak osiedle Niedźwiadek, zrealizowane w latach 60-70. XX wieku.

Należy również podkreślić solidarność pracowników fabryki, która w istotny sposób wpływała na trwanie etosu robotniczego, czego znaczącym wyrazem były strajki zorganizowane 25 czerwca 1976 roku w proteście przeciwko podwyżkom cen żywności, brutalnie pacyfikowane przez milicję. Wartości artystyczne wynikają przede wszystkim z zestawienia ceglanych płaszczyzn z otynkowanymi lizenami i belkami lub, jak to jest w przypadku modelarni, z płaszczyznami i podziałami ściennymi wykonanymi z szarej cegły. Niezwykle malownicze jest także zestawienie różnorodnych brył budynków, wynikające z potrzeb produkcyjnych, będące zarazem najbardziej rozpoznawalnym miejscem dzielnicy, upamiętniającym jej robotniczy charakter.

Zespół budowlany tworzą następujące obiekty: odlewnia aluminium, modelarnia, relikty odlewni żeliwa (elewacja frontowa południowa oraz zachowane fragmenty ścian bocznych – 6 osi), budynek frontowy hali warsztatów mechanicznych, relikty magazynu wsadowego odlewni (elewacja frontowa oraz elewacja wschodnia – 8 przęseł), relikty odlewni brązu (elewacja wschodnia).

Na podstawie informacji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków